Paweł Stachnik

Tajemnice Muszkieterów. Największa konspiracja w Europie

Inżynier Stefan Witkowski, założyciel podziemnej organizacji wywiadowczej Muszkieterowie Fot. fot. zdjęcie z książki “Świat Muszkieterów” Inżynier Stefan Witkowski, założyciel podziemnej organizacji wywiadowczej Muszkieterowie
Paweł Stachnik

Byli podziemną organizacją wywiadowczą, według niektórych historyków największą w okupowanej Europie. Jej założyciel, Stefan Witkowski, nie chciał się podporządkować Związkowi Walki Zbrojnej. Utrzymywał kontakty z Sowietami i Niemcami. Został za to skazany na śmierć.

Stefan Witkowski, przyszły dowódca Muszkieterów, urodził się w Moskwie w rodzinie polskich lekarzy. Po powrocie do kraju na ochotnika wstąpił do wojska i wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Potem studiował na Politechnice Warszawskiej i Politechnice Paryskiej, na której ukończył studia.

Zamieszkał w Szwajcarii i złożył tam firmę. Dał się poznać jako zdolny inżynier-wynalazca. Pracował m.in. nad szybką łodzią motorową, uniwersalnym silnikiem pracującym na paliwo każdego rodzaju i niewielkim akumulatorem o wielkim zasobie energii. W Szwajcarii uzyskał kilka patentów.

Wiadomo, że niektórymi jego wynalazkami zainteresowane było Wojsko Polskie (jego eksperymentalny motocykl zaprezentowano marszałkowi Rydzowi-Śmigłemu). Prawdopodobnie finansowało ono część badań Witkowskiego.

- Są przesłanki, że to polski wywiad płacił za naukę Witkowskiego we Francji, a potem za jego prace wynalazcze w Szwajcarii - mówi Jerzy Rostkowski, badacz historii Muszkieterów, autor książki „Świat Muszkieterów. Zapomnij albo zgiń”.

W drugiej połowie lat 30. Witkowski współpracował z Oddziałem II Sztabu Generalnego przekazując mu informacje na temat sytuacji politycznej w Szwajcarii.

Od Hiszpanii po Odessę

We wrześniu 1939 r. Witkowski wziął udział w obronie Warszawy, a potem w jakiś sposób przedostał się do Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. Kleeberga. Tam stworzył konny oddział dywersyjny działający na tyłach Niemców. Oddział uzbrojony był m.in. w długie karabiny przeciwpancerne UR, które żołnierzom przypominały XIX-wieczne muszkiety i dlatego oddział Witkowskiego nazywali Muszkieterami.

Po kapitulacji SGO Witkowski uniknął niewoli, wrócił do Warszawy i jesienią 1939 r. stworzył organizację konspiracyjną pod nazwą Muszkieterowie (wówczas używano formy Muszkieterzy). Oparł ją na znajomych oficerach służby czynnej i rezerwy, przedstawicielach sfer technicznych i arystokratach.

- To ostatnie środowisko było szczególnie cenne. Ci ludzie znali się, wiedzieli komu można zaufać i mieli znajomości w całej Europie - podkreśla Jerzy Rostkowski.

Inżynier Stefan Witkowski, założyciel podziemnej organizacji wywiadowczej Muszkieterowie
NAC, Archiwum, wydawnictwo rebis Gen. Kazimierz Sosnkowski domagał się ograniczenia samodzielności Muszkieterów

Muszkieterowie początkowo zajmowali się organizowaniem oficerom ucieczek z niewoli i przerzucaniem ich do Francji oraz dokumentowaniem pierwszych zbrodni niemieckich, potem zaś skupili się na działalności wywiadowczej.

Witkowski, używający m.in. pseudonimów „Kapitan” i „Tenczyński”, stworzył w tym celu dwie siatki zbierające informacje. Jedna działała na terenie Niemiec i obszarach okupowanych (tzw. Grupa „Reich”), druga na obszarze ZSRR (Grupa „Rosja”). Część historyków twierdzi, że Muszkieterowie byli największą organizacją wywiadowczą w Europie. Wymieniają liczbę 800 należących do niej osób.

Czytaj więcej i dowiedz się, co o tej organizacji uważają jej krytycy oraz jakie akcje podejmowała ta grupa. 

Artykuł dostępny wyłącznie dla prenumeratorów

  • dostęp do wszystkich treści Dziennika Polskiego,
  • codzienne wydanie Dziennika Polskiego,
  • artykuły, reportaże, wywiady i multimedia,
  • co tydzień nowy numer Ekstra Magazynu.
Kup dostęp
Masz już konto? Zaloguj się
Paweł Stachnik

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.dziennikpolski24.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.