Od Krakowa do Brukseli. Felieton Pawła Kowala: Historia dla dorosłych

Czytaj dalej
Fot. archiwum
Paweł Kowal

Od Krakowa do Brukseli. Felieton Pawła Kowala: Historia dla dorosłych

Paweł Kowal

Plany rozmontowania PRL w taki sposób, by nie stracić władzy, osobiste notatki Czesława Kiszczaka, a także jego półprywatna korespondencja z rozmaitymi osobistościami życia politycznego w Polsce - to niektóre z dokumentów odnalezionych przez polskich dziennikarzy w USA.

Szczególnie elektryzują w okolicach rocznicy wprowadzenia stanu wojennego. Materiały, wyszperane w Bibliotece Hoovera w USA, a pochodzące zapewne m.in. z domowych zasobów Czesława Kiszczaka i Jerzego Urbana, są bardzo interesujące, ale w dużej części były już opisywane przez historyków. Problem leży nie w tym, że czegoś się akurat dowiadujemy, ale w micie, który zbudowaliśmy sobie przez lata: polskie elity lubią myśleć o sobie w ten sposób, że wszystko sami sobie zawdzięczamy, a cały świat zawdzięcza nam wolność.

Tymczasem rzeczywistość polityczna była inna. Reagan po kilku dniach wahania jak zareagować na wprowadzenie stanu wojennego w Polsce, postanowił wykorzystać ruch Jaruzelskiego do frontalnego uderzenia w ZSRS. By to zrozumieć, wystarczy przeczytać jego słynne bożonarodzeniowe wystąpienie z końca grudnia 1981 roku. Kolejne wydarzenia były konsekwencją tego ruchu, a rozszczelnienie systemu komunistycznego było na tyle widoczne, iż dla służb specjalnych PRL w połowie lat 80. było jasne, że po dojściu Gorbaczowa do władzy, trzeba się szykować na twarde lądowanie.

Polskie elity lubią myśleć, że wszystko sami sobie zawdzięczamy, a cały świat zawdzięcza nam wolność

Nie wiem, jak wiele z tego procesu rozumiał Wojciech Jaruzelski, ale jestem pewien, że doskonale rozumiał ten proces Czesław Kiszczak - to on był centrum koordynacji i dowodzenia zmianą po stronie komunistycznej w Polsce. Tyle że jego projekt powiódł się tylko częściowo ze względu na to, że Amerykanie rozumieli znaczenie Polski w Europie Środkowej i nie mogli sobie pozwolić na powstanie w naszym regionie oligarchicznego postkomunistycznego tworu.

Ile by nie powiedzieć krytycznych zdań o polskiej transformacji, to w porównaniu z wszystkimi innymi państwami regionu, wypadnie ona dobrze, chyba że ktoś ma bielmo na oczach. Projekt Kiszczaka w większości nie powiódł się także dlatego, że Polska miała jednak polityka, który jak mało kto rozumiał naturę zmian zachodzących w świecie w latach 1989-1991, czyli Jana Pawła II.

Ile by nie powiedzieć krytycznych zdań o polskiej transformacji, to w porównaniu z wszystkimi innymi państwami regionu, wypadnie ona dobrze

W latach 80., jeśli patrzeć realistycznie, nie było możliwości, by polscy politycy ani ruchy społeczne, także poważnie poturbowana w stanie wojennym Solidarność, same z siebie dokonały tak zasadniczej geopolitycznej zmiany, do jakiej doszło. Także Kiszczak i jego ludzie nie byli w stanie tego zrobić. Nie ma więc sensu, by na mit, że „wszystko my sami zrobili” odpowiadać mitem o „wszechwładnym Kiszczaku”. Historia dla dorosłych jest bardziej skomplikowana.

Tutaj się czyta. Bez reklam.

Tak jak w kiosku. Kupując prenumeratę cyfrową, możesz czytać codzienne wydanie Dziennika Polskiego.

Co zyskujesz:

  • dostęp do wszystkich treści Dziennika Polskiego
  • codzienne e-wydanie Dziennika Polskiego
  • artykuły, reportaże, wywiady i multimedia
  • co tydzień nowy numer Ekstra Magazynu
Paweł Kowal

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.dziennikpolski24.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.